Śpisz, gdy nagle uświadamiasz sobie swoje otoczenie.

Próbujesz poruszyć rękami, obrócić głowę lub zawołać kogoś. Jednak twoje ciało nie reaguje.

Chcesz krzyczeć, ale z twoich ust nie wydobywa się żaden dźwięk.

To uczucie może wywołać silny lęk, zwłaszcza gdy towarzyszy mu poczucie czyjejś obecności w pomieszczeniu.

Niektórzy odczuwają również ucisk w klatce piersiowej lub wrażenie obecności postaci w pobliżu łóżka. Epizod ten wydaje się…

Czasami trwa kilka minut, choć zazwyczaj trwa od kilku sekund do kilku minut. To doświadczenie ma swoją nazwę: paraliż senny.

Zjawisko to może wystąpić podczas zasypiania lub tuż przed przebudzeniem. Często zaskakuje osoby doświadczające go po raz pierwszy. Ma jednak swoje wytłumaczenie w naturalnym funkcjonowaniu mózgu w nocy.

Dlaczego ciało pozostaje sparaliżowane, podczas gdy mózg się budzi?

W ciągu normalnej nocy sen przechodzi przez kilka faz. Jedną z nich jest faza REM, w której mózg jest intensywnie aktywny i generuje najwięcej snów.

W tym momencie ciało znacznie ogranicza aktywność wielu mięśni, aby uniemożliwić osobie fizyczne odtworzenie ruchów ze snu.

Mechanizm ten nazywa się atonią mięśniową. Pełni on funkcję ochronną podczas fazy REM snu. W pewnych okolicznościach świadomość powraca, zanim unieruchomienie mięśni całkowicie zniknie. Osoba znajduje się wówczas w stanie przejściowym między snem a czuwaniem.

Rozumie, co dzieje się wokół niej, ale nie potrafi jeszcze kontrolować swoich mięśni tak, jak by chciała. Może otwierać oczy, odbierać dźwięki w pomieszczeniu i próbować mówić, ale nie potrafi wykonać żadnego świadomego ruchu.

Czasami te odczucia stają się szczególnie niepokojące. Niektórzy odczuwają ucisk w klatce piersiowej lub mają wrażenie, że nie mogą oddychać.

Inni słyszą hałasy, kroki, głosy lub niepokojącą obecność. Doświadczenia te mogą przybierać formę halucynacji związanych z przejściem między snem a czuwaniem.

Wrażenie obecności należy do najczęściej zgłaszanych doświadczeń. Mózg potrafi łączyć elementy snu z rzeczywistym postrzeganiem pomieszczenia. Scena wydaje się wtedy całkowicie autentyczna, nawet jeśli nie odpowiada żadnemu zewnętrznemu zdarzeniu.

Paraliż senny nie oznacza utraty kontroli nad umysłem. Nie jest też oznaką opętania ani zjawiskiem nadprzyrodzonym. Odzwierciedla jedynie chwilowe opóźnienie między odzyskaniem świadomości a powrotem ruchu mięśni.

Czynniki przyczyniające się do tych epizodów i objawy, na które należy zwrócić uwagę

Kilka nawyków może przyczyniać się do paraliżu sennego. Brak snu jest jednym z najbardziej znanych czynników. Osoby, które nie wysypiają się wystarczająco lub często zmieniają swój harmonogram dnia, mogą doświadczać częstszych epizodów.

Stres i lęk również mogą zaburzać sen. Podobnie, nieregularny harmonogram dnia, nocne zmiany i jet lag mogą zaburzyć naturalny rytm organizmu. Niektóre osoby odczuwają te objawy również podczas snu na plecach.

Paraliż senny może występować w izolacji. Nie musi on koniecznie wskazywać na chorobę. Jednak częste epizody lub znaczne zmęczenie mogą być sygnałami ostrzegawczymi.

Zjawiska te zasługują na szczególną uwagę w ciągu dnia. W niektórych przypadkach zjawisko to towarzyszy zaburzeniom snu, takim jak narkolepsja.

Aby zmniejszyć ryzyko, zaleca się regularne chodzenie spać i odpowiednią ilość snu. Ważne są również cicha sypialnia i relaksująca rutyna.

Ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem przed snem może również sprzyjać spokojniejszemu snu. Najlepiej ograniczyć napoje zawierające kofeinę późnym popołudniem i wieczorem.

W przypadku wystąpienia ataku, próba kontrolowania oddechu i przypominanie sobie, że sytuacja jest tymczasowa, może pomóc w zmniejszeniu paniki. Niektórzy próbują delikatnie poruszyć palcem u ręki lub nogi zamiast poruszać całym ciałem.

Najbardziej uspokajająca jest kwestia czasu trwania i skutków tego zjawiska: paraliż senny zazwyczaj ustępuje samoistnie i nie powoduje trwałego paraliżu.

Jeśli nawraca często, zakłóca sen lub towarzyszy mu nadmierna senność, lekarz może zbadać możliwą przyczynę. Trudności w poruszaniu się.

Każde doznanie utrzymujące się po pełnym przebudzeniu, zwłaszcza jeśli dotyczy tylko jednej strony ciała lub towarzyszą mu trudności w mówieniu, wymaga pilnej interwencji lekarskiej. Dlatego ważne jest, aby odróżnić ten przejściowy epizod nocny od rzeczywistego objawu neurologicznego.