Śmierć bliskiej osoby: poza szokiem emocjonalnym, konieczne jest podjęcie wielu kroków.

Od świadczeń socjalnych po zarządzanie mieszkaniem czy kontami bankowymi – oto przegląd formalności, o których należy pamiętać, aby uniknąć kosztownych błędów, sporów i niedopatrzeń.

Majątek danej osoby uznaje się za „otwarty” z chwilą oficjalnego zarejestrowania jej zgonu przez urzędnika stanu cywilnego w urzędzie miasta.

Teoretycznie od tego momentu spadkobiercy mogą objąć majątek zmarłego bez żadnych formalności administracyjnych ani zgody kogokolwiek.

W praktyce jednak bardzo często wymagana jest obecność notariusza, choćby w celu uzyskania określonych dokumentów urzędowych.

Zaraz po zakończeniu wstępnych przygotowań pogrzebowych należy koniecznie powiadomić wszelkie instytucje zabezpieczenia społecznego , które mogły wypłacać świadczenia zmarłemu (fundusz emerytalny, urząd pracy itp.), aby mogły wstrzymać te wypłaty. W przeciwnym razie spadkobiercy będą musieli zwrócić nadpłaty. Małżonek zmarłego powinien również pamiętać o złożeniu wniosku o rentę po zmarłym z funduszu emerytalnego, a małżonek lub partner cywilny powinien ubiegać się o świadczenie z tytułu śmierci w kasie chorych (3910 euro dla pracownika sektora prywatnego). Pojawi się również wiele ważnych pytań: co zrobić z domem, samochodem, kontem bankowym? To wszystko kwestie, które niezmiennie towarzyszą otwarciu spadku.

Nieruchomość wynajmowana: umowa najmu jest kontynuowana na nazwisko współmałżonka, bez żadnych warunków

Przeanalizujmy najpierw przypadek wynajmowanej nieruchomości. Po śmierci najemcy, małżonek pozostający przy życiu nie ma obowiązku opuszczenia lokalu: prawo automatycznie uznaje go za nowego najemcę, nawet jeśli nie podpisał umowy najmu. W przypadku braku małżonka pozostającego przy życiu, umowa najmu może zostać przeniesiona na partnera cywilnego, a nawet na krewnych (dzieci lub rodziców), którzy mieszkali ze zmarłym, ale tylko pod jednym warunkiem: osoby te muszą stale zamieszkiwać w nieruchomości przez co najmniej rok.

Nieruchomość zakupiona: małżonek lub partner cywilny może nadal w niej mieszkać

Drugim przypadkiem, który należy rozważyć, jest przypadek zmarłego, który był właścicielem swojego stałego miejsca zamieszkania. Niezależnie od tego, czy nieruchomość należała do obojga małżonków (lub obojga partnerów w związku partnerskim), czy wyłącznie do zmarłego, małżonek pozostający przy życiu ma prawo do swobodnego korzystania z nieruchomości, w tym z mebli, przez rok. Jeśli złoży wniosek w ciągu roku – za pośrednictwem notariusza prowadzącego postępowanie spadkowe – małżonek (ale nie partner) może korzystać z tego prawa nawet do swojej śmierci, pod warunkiem, że nieruchomość pozostanie jego stałym miejscem zamieszkania (nie będzie mogła być wynajmowana).

Pojazd: sprzedaż osobie trzeciej jest znacznie prostsza niż zapisanie go jednemu ze spadkobierców.

Pojazd zmarłego jest częścią spadku. Podobnie jak inne aktywa, początkowo jest on wspólną własnością spadkobierców. Taka sytuacja nie powinna trwać w nieskończoność. Najlepiej byłoby, gdyby żyjący małżonek zachował samochód, nie prosząc nikogo o nic, ale nie zawsze jest to możliwe.

W takim przypadku pojawiają się dwa rozwiązania: albo przekazać samochód jednemu ze spadkobierców, albo sprzedać go osobie trzeciej.

• W pierwszym przypadku wszyscy spadkobiercy muszą wyrazić zgodę notariuszowi lub podpisać list zrzeczenia się praw na rzecz osoby ubiegającej się o rejestrację w ich imieniu (od czasu wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2015 r. małżonek może żądać pierwszeństwa w podziale samochodu, jeśli jest on niezbędny do jego codziennego życia). Odbiorca spadku może następnie ubiegać się o wydanie dowodu rejestracyjnego, który musi zawierać stary dowód rejestracyjny oraz list lub zaświadczenie notarialne potwierdzające zgodę spadkobierców.
• W drugim przypadku procedura jest prostsza, ponieważ nie jest wymagana nowa rejestracja, pod warunkiem że sprzedaż nastąpi w ciągu kilku miesięcy od zgonu (lub że samochód nie był od tego czasu użytkowany).

Konta bieżące: dostępne są wyłącznie konta wspólne otwarte na nazwisko pary

Prawo zezwala jedynie na pokrycie kilku rutynowych wydatków. Do czasu uregulowania spadku (co może potrwać od kilku dni do kilku miesięcy, w zależności od okoliczności), banki są zobowiązane do zamrożenia rachunków bieżących i skrytek depozytowych otwartych na nazwisko zmarłego. Produkty oszczędnościowe są zazwyczaj zamykane (szczegóły poniżej), a następnie przelewane na standardowe, niezabezpieczone konto.

Krótko mówiąc, niezależnie od tego, czy chodzi o gotówkę, inwestycje, czy przedmioty wartościowe, nic nie powinno opuścić banku. Niektóre polecenia zapłaty (rachunki za gaz, podatki itp.) będą nadal opłacane, podobnie jak wydatki poniesione przez klienta przed śmiercią (np. opieka medyczna), do limitu 5910 euro od 1 stycznia 2025 r. (wcześniej 5000 euro). Bank może również pokryć koszt pogrzebu (ponownie do 5910 euro).

Jednak wspólne konto otwarte przez parę nie jest zamrożone. Pozostały przy życiu właściciel konta (małżonek, partner cywilny lub konkubent) może zatem nadal z niego korzystać na co dzień. Jednak zgodnie z prawem domniemywa się, że posiada on jedynie połowę środków na koncie. Uważaj, aby nie nadużywać tej sytuacji: spadkobiercy, którzy obawiają się oszustwa, mogą zwrócić się do sędziego o zamrożenie konta.

Oszczędności bankowe: wszystkie podstawowe produkty są zamknięte, za wyjątkiem planu oszczędnościowego na cele domowe.

Wszystkie standardowe produkty oszczędnościowe są zamykane, z wyjątkiem domowego planu oszczędnościowego (PEL). Podobnie jak w przypadku rachunku bieżącego, inwestycje zmarłego stają się niedostępne do czasu uregulowania spadku, w którym to momencie spadkobiercy mogą ubiegać się o swoją część z banku. Wyjątkowo domowy plan oszczędnościowy (PEL) może zostać przeniesiony w stanie obecnym na wniosek spadkobiercy, a zatem nie jest natychmiast zamykany. Wszystkie inne standardowe produkty oszczędnościowe ( rachunki oszczędnościowe Livret A , książeczki oszczędnościowe, rachunki terminowe itp.) są zamykane i umieszczane na rachunkach powierniczych.
Jeśli chodzi o portfel akcji, jest on odkładany (aktywa z domowego planu oszczędnościowego są przenoszone na standardowy rachunek papierów wartościowych) do czasu podjęcia przez spadkobierców decyzji o zatrzymaniu lub sprzedaży papierów wartościowych (wówczas zyski kapitałowe są zwolnione z podatku).Skorzystanie z usług notariusza jest często obowiązkowe i zdecydowanie zalecane, jeśli jest wielu spadkobierców.

Udział notariusza w podziale spadku jest obowiązkowy tylko w trzech przypadkach: spadek obejmuje nieruchomość, zmarły dokonał zapisu (darowizny lub testamentu) lub zawarł umowę majątkową małżeńską. Jeśli jednak spadek jest znaczny, obejmuje kilku spadkobierców lub małoletnie dzieci, wskazane jest skorzystanie z usług notariusza (wybór notariusza jest nieograniczony).

Rzeczywiście, nie tylko szybko załatwi wszelkie formalności niezbędne do odbioru majątku (zaświadczenie o przeniesieniu spadku, dowód własności itp.), ale także powiadomi banki i ubezpieczycieli zmarłego, aby mogli zamknąć rachunki. Może również dokonać wyceny spadku, sporządzić zeznanie podatkowe od spadków dla urzędu skarbowego, dokonać podziału majątku i pomóc w sporządzeniu umowy o współwłasność między spadkobiercami. Usługi te oczywiście nie są bezpłatne: rachunek często sięga kilku tysięcy euro, które należy podzielić między współspadkobierców proporcjonalnie do ich spadków.

Ubezpieczenie na życie: pieniądze można odzyskać dopiero po zadeklarowaniu umowy w urzędzie skarbowym.

Ubezpieczenie na życie, które nie wchodzi w skład spadku po zmarłym, stanowi przypadek szczególny. Aby otrzymać kapitał, beneficjenci muszą najpierw zgłosić umowę do urzędu skarbowego. Jeśli należny jest podatek, w zależności od daty wypłaty, przelanych kwot i relacji z ubezpieczającym , beneficjenci muszą go uiścić przed otrzymaniem „zaświadczenia o zapłacie”. Jeśli podatek nie jest należny, urząd skarbowy prześle im „ zaświadczenie o braku odpowiedzialności ”. W obu przypadkach dokument ten należy przekazać bankowi, który będzie miał miesiąc na wypłatę środków.

Zapieczętowane przedmioty: przydatne zabezpieczenie, jeśli obawiasz się, że coś wartościowego może zostać skradzione.

Środek bezpieczeństwa, o którym należy bardzo szybko zdecydować w przypadku podejrzenia kradzieży. Założenie plomb to procedura, w ramach której urzędnik sądu rejonowego nakazuje zamknięcie drzwi wejściowych do mieszkania poprzez przymocowanie paska materiału zapieczętowanego woskiem. Środek ten może zostać zastosowany, gdy zmarły posiadał wartościowe przedmioty lub ważne dokumenty, a jeden ze spadkobierców obawia się ich kradzieży przez osobę mającą dostęp do mieszkania. Plomby można również nakładać na meble, aby uniemożliwić ich usunięcie.

Niektórzy krewni zmarłego, tacy jak małżonek, spadkobiercy i wierzyciele, a także każda osoba (na przykład sędzia) upoważniona do obrony interesów małoletnich, są uprawnieni do złożenia takiego wniosku. Oczywiście, działanie to jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostanie podjęte szybko (w ciągu pięciu do sześciu dni), w przeciwnym razie istnieje ryzyko utraty majątku. Aby zdjąć pieczęcie, należy ponownie złożyć wniosek do sądu rejonowego. Należy pamiętać, że jeśli wartość majątku nie uzasadnia takiej operacji, sąd może po prostu nakazać sporządzenie inwentarza istniejących mebli.

Ukrywanie dziedziczenia: Prawo surowo karze spadkobierców, którzy potajemnie przywłaszczają sobie wartościowe przedmioty z majątku.

Biżuteria, dzieła sztuki… Cenne prezenty potajemnie przekazane spadkobiercy mogą spowodować poważne problemy, jeśli pozostali spadkobiercy odkryją oszustwo. Nazywa się to „ ukrywaniem spadku ” i jest surowo karane: osoba ukrywająca spadek traci wszelkie prawa do majątku, o który chodzi (pozostali spadkobiercy dziedziczą go) i może zostać zobowiązana do zapłaty odszkodowania rodzinie. Nie ma znaczenia, czy działała za zgodą zmarłego. Nie grozi jej jednak żadna kara, jeśli owładnięta wyrzutami sumienia spontanicznie przyzna się do winy.Jeśli genealog poinformuje Cię, że jesteś „spadkobiercą”

Każdego roku tysiące osób dowiaduje się od genealoga, że ​​odziedziczą po dalekim krewnym… Zanim podpiszesz umowę o honorarium warunkowe (na tym etapie nie poznasz nazwiska zmarłego), sprawdź, czy ten „łowca spadkobierców” działa legalnie: musi mieć upoważnienie od notariusza, współspadkobiercy lub rządu. Poproś również o szacunkową wysokość honorarium (od 20 do 40% przydzielonego spadku) zatwierdzoną przez agenta. Jeśli genealog działa nielegalnie, nie musisz mu płacić. A jeśli tak, zapłacisz dopiero po otrzymaniu swojej części spadku.