Mamy mieszane wieści dla miłośników ziemniaków.

Nowe badanie przeprowadzone na Harvardzie wykazało związek między spożyciem ziemniaków a wyższym ryzykiem zachorowania na cukrzycę.

Jednak nie wszystkie ziemniaki są sobie równe — niektóre odmiany i sposoby ich przyrządzania są bezpieczniejsze niż inne.

Frytki i ryzyko cukrzycy

Główny autor, Seyed Mohammad Mousavi, pracownik naukowy na stanowisku podoktorskim w Katedrze Żywienia Uniwersytetu Harvarda, tak wyjaśnił tę zmianę tematu: „Przechodzimy od pytania »Czy ziemniaki są dobre, czy złe?« do bardziej niuansowego — i użytecznego — pytania: Jak się je przyrządza i co moglibyśmy jeść zamiast nich?”

Badanie objęło ponad 205 000 osób przez ponad 30 lat, monitorując ich nawyki żywieniowe. Wyniki pokazały, że spożywanie trzech porcji frytek tygodniowo zwiększało ryzyko cukrzycy o 20 procent. Inne rodzaje ziemniaków, takie jak pieczone czy puree, nie wiązały się z takim samym ryzykiem.

Zdrowe swapy mogą obniżyć ryzyko

Naukowcy odkryli również, że zastąpienie ziemniaków produktami pełnoziarnistymi zmniejszyło ryzyko cukrzycy typu 2 o 4%. Zamiana frytek na produkty pełnoziarniste zapewniła jeszcze większą ochronę, zmniejszając ryzyko o 19%. Nawet zastąpienie frytek produktami z rafinowanego ziarna, takimi jak biały chleb, przyniosło pewne korzyści.

„Przesłanie dla zdrowia publicznego jest proste i przekonujące: drobne zmiany w naszej codziennej diecie mogą mieć istotny wpływ na ryzyko cukrzycy typu 2” – powiedział Walter Willett, autor korespondencyjny, profesor epidemiologii i żywienia. „Ograniczenie spożycia ziemniaków – zwłaszcza frytek – i wybór zdrowych, pełnoziarnistych źródeł węglowodanów może pomóc obniżyć ryzyko cukrzycy typu 2 w całej populacji”.

Inne badania potwierdzają te ustalenia

To nie pierwszy raz, kiedy naukowcy powiązali ziemniaki z ryzykiem cukrzycy. Australijskie badanie z 2022 roku wykazało, że osoby, które jadły najwięcej ziemniaków, miały o 9% wyższe ryzyko cukrzycy w porównaniu z osobami, które spożywały ich najmniej.

Dr Nicola Bondonno z Instytutu Badań nad Żywieniem i Innowacjami Zdrowotnymi Uniwersytetu Edith Cowan, która kierowała tym badaniem, zauważyła: „Kiedy oddzieliliśmy gotowane ziemniaki od puree ziemniaczanego, frytek czy chipsów, gotowane ziemniaki nie były już powiązane z wyższym ryzykiem cukrzycy. Nie miały żadnego wpływu”.

Dodała: „Tylko frytki i puree ziemniaczane [zwiększają ryzyko], te drugie prawdopodobnie dlatego, że [są] zwykle robione z masła, śmietany itp.”.

Ziemniaki nadal mają wartości odżywcze

Pomimo ryzyka związanego z niektórymi potrawami, ziemniaki mają właściwości prozdrowotne. Są bogate w przeciwutleniacze, takie jak flawonoidy, karotenoidy i kwasy fenolowe, które pomagają w walce z rakiem i chorobami serca. Ziemniaki zawierają również skrobię oporną, która odżywia bakterie jelitowe, wspomaga trawienie i pomaga regulować poziom cukru we krwi.

W 2022 roku polscy naukowcy odkryli, że glikoalkaloidy — naturalne związki występujące w ziemniakach, papryce i jagodach goji — mogą mieć działanie przeciwnowotworowe.

„Ziemniaki są po prostu fantastyczne” – powiedziała Caroline Susie, zarejestrowana dietetyczka, rzeczniczka Akademii Żywienia i Dietetyki, w wywiadzie dla NBC News. „Niestety, często je psujemy, nie jedząc ich ze skórką, nie smażąc ich ani nie mieszając ze wszystkim, co pod ręką, na przykład ze śmietaną, masłem i boczkiem”.